صدای کشدار آژیر، لرزیدن شیشهها و بوی دود و خاکستر؛ اینها صحنههایی از یک فیلم اکشن هالیوودی نیستند. این موارد واقعیتی تلخ هستند که شاید هر لحظه در زندگی با آنها روبرو شویم. در چنین شرایطی، ترس و وحشت کاملاً طبیعی است. اما اگر تسلیم این ترس شوید، بزرگترین اشتباه زندگیتان را مرتکب شدهاید. وقتی بحران شروع میشود، تفاوت آدمهایی که زنده میمانند با کسانی که آسیب میبینند، فقط در یک کلمه است: «آمادگی».
آیا میدانید در آن چند ثانیه طلایی دقیقاً باید چه کار کنید؟ کجا پناه بگیرید یا چه وسایلی را از قبل آماده کرده باشید؟
فهرست مطالب
- چرا داشتن برنامه پیش از شروع جنگ حیاتی است؟
- فاز اول: کارهایی که باید قبل از درگیری انجام دهیم (اقدامات پیشگیرانه)
- فاز دوم: وقتی صدای آژیر خطر را شنیدیم چه کار کنیم؟
- مدیریت قطعی آب، برق و تلفن در شرایط جنگی
- کمکهای اولیه و رسیدگی به مجروحان احتمالی
- حفظ سلامت روان خانواده، بهخصوص کودکان در زمان جنگ
- نکات امنیتی و سایبری در زمان بحرانهای ملی
- کارهایی که باید بعد از تمام شدن بمباران انجام دهیم
- کلام آخر
ما در این مقاله میخواهیم به این سوال حیاتی پاسخ دهیم که اقدامات لازم در زمان جنگ چیست و چگونه جان خود و خانواده را حفظ کنیم. پس با ما همراه باشید تا این راهنمای عملی بقا را قدمبهقدم بررسی کنیم.
چرا داشتن برنامه پیش از شروع جنگ حیاتی است؟
در لحظات پراسترس شروع درگیریهای نظامی، مغز انسان به خاطر ترشح زیاد آدرنالین، توانایی تصمیمگیری سریع و منطقی را از دست میدهد. اگر از قبل برنامه مشخصی داشته باشید، به جای اینکه گیج شوید و مدام با خودتان بگویید «حالا چه کار کنم؟»، خیلی سریع دست به کار میشوید و برنامهتان را اجرا میکنید.
یک برنامه بحران خانوادگی باید شامل مواردی مثل تعیین یک محل ملاقات، مشخص کردن وظایف هر نفر و پیدا کردن مسیرهای امن برای خروج باشد.
این آمادگی نه تنها شانس زنده ماندن شما را خیلی بیشتر میکند، بلکه استرس و فشار روانی اعضای خانواده، مخصوصاً بچهها را هم تا حد زیادی کم میکند.
فاز اول: کارهایی که باید قبل از درگیری انجام دهیم (اقدامات پیشگیرانه)
بهترین زمان برای آماده شدن، دقیقاً موقعی است که هنوز هیچ اتفاقی نیفتاده است. در این مرحله باید وسایل و شرایط لازم برای زنده ماندن خود و خانوادهتان را مهیا کنید.
آماده کردن کیف نجات برای خانواده
کیف نجات یا همان «کیف شرایط اضطراری»، مهمترین وسیله شما در زمان فرار یا پناه گرفتن است. این کیف را باید در جایی بگذارید که به راحتی در دسترس باشد؛ مثلاً نزدیک در خروجی خانه.
وسایل ضروری که باید در کیف نجات باشند عبارتند از:
- کپی برابر اصل مدارک مهم (مثل شناسنامه، کارت ملی و سند خانه) که در یک پوشه ضدآب قرار داده شدهاند.
- پول نقد (اسکناسهای ریز و درشت) و کمی طلا یا ارزهای معتبر. چون در زمان جنگ احتمال قطع شدن کارتخوانها و سیستمهای بانکی خیلی زیاد است.
- داروهای حیاتی و مهم اعضای خانواده (مثل داروهای قلب، دیابت و غیره) حداقل برای مصرف یک ماه.
- یک چراغقوه هندلی یا باتریخور به همراه چند باتری اضافه.
- یک رادیوی جیبی کوچک برای گوش دادن به اخبار و هشدارهای رسمی.
- یک دست لباس گرم، پتوی نجات و لباس زیر اضافی.
ذخیره کردن اصولی آب و غذا
در شرایط جنگی، روال عادی پخش مواد غذایی به هم میریزد و قفسه فروشگاهها در عرض چند ساعت خالی میشود. به همین دلیل، باید حداقل برای ۱۴ روز آذوقه در خانه داشته باشید.
غذاهای کنسرو شده (مثل لوبیا، تن ماهی و ذرت)، خشکبار، انواع مغزها، خرما و بیسکویتهای سبوسدار بهترین انتخابها هستند. این خوراکیها نیازی به یخچال یا پختوپز ندارند. علاوه بر این، برای هر نفر در روز حداقل ۴ لیتر آب (برای خوردن و شستشوی ضروری) در گالنهای تیرهرنگ بریزید و دور از نور خورشید نگهداری کنید.
ایمن کردن خانه و پیدا کردن پناهگاههای محلی
خانههای معمولی برای شرایط جنگی ساخته نشدهاند، اما میشود آنها را کمی امنتر کرد. پنجرهها در برابر موج انفجار، بزرگترین نقطه ضعف هر خانهای به حساب میآیند. برای جلوگیری از خطر، روی شیشهها را با نوار چسبهای پهن به شکل ضربدر (X) بپوشانید تا اگر شیشه شکست، تکههای آن به اطراف پرتاب نشود.
زیرزمینها، موتورخانهها (البته اگر مواد آتشزا در آنها نباشد) و راهروهای وسط ساختمان که از پنجرهها و دیوارهای بیرونی دور هستند، امنترین جاهای خانه محسوب میشوند.
فاز دوم: وقتی صدای آژیر خطر را شنیدیم چه کار کنیم؟
وقتی آژیر قرمز کشیده میشود، دیگر وقتی برای فکر کردن ندارید و باید سریعاً دست به کار شوید. دانستن اقدامات لازم در زمان جنگ و اینکه چگونه جان خود و خانواده را حفظ کنیم، دقیقاً در همین ثانیهها ارزش خودش را نشان میدهد.
خونسردی؛ اولین و مهمترین سلاح شما
داد زدن و دویدنهای بیهدف، فقط باعث ترساندن بقیه میشود. چند نفس عمیق بکشید، صدایتان را پایین بیاورید و با لحنی محکم اما آرام، خانواده را به سمت پناهگاه راهنمایی کنید.
پناه گرفتن در داخل خانه (کدام قسمت امنتر است؟)
اگر وقت ندارید از آپارتمان بیرون بروید، خیلی سریع به امنترین نقطه خانه پناه ببرید:
- از پنجرهها، درهای شیشهای و کمدهای بلندی که ممکن است روی سرتان بیفتند، فاصله بگیرید.
- در راهروهای داخلی یا حمام (به شرطی که پنجره و آینه بزرگ نداشته باشد) پناه بگیرید.
- روی زمین دراز بکشید، دستهایتان را پشت سر قفل کنید و زانوها را توی شکم جمع کنید (حالت جنینی). این کار از اعضای حیاتی بدنتان محافظت میکند. دهانتان را هم کمی باز بگذارید تا موج انفجار پرده گوشتان را پاره نکند.
در خیابان یا داخل ماشین چه کار کنیم؟
اگر در حال رانندگی هستید، بلافاصله ماشین را کنار خیابان پارک کنید. حتماً از پلها، تابلوهای بزرگ تبلیغاتی و ساختمانهای بلند شیشهای دور شوید. سریع از ماشین بیرون بیایید؛ چون باک بنزین ماشین در این شرایط مثل یک بمب بالقوه عمل میکند. داخل نزدیکترین جوی آب عمیق، گودال یا پشت یک دیوار بتنی کلفت پناه بگیرید و روی زمین بخوابید.
مدیریت قطعی آب، برق و تلفن در شرایط جنگی
زدن زیرساختهای شهری، یکی از روشهای رایج در جنگهاست. شما باید یاد بگیرید چطور بدون امکانات امروزی به زندگی ادامه دهید.
روشهای تامین و تصفیه آب در خانه
اگر آب لولهکشی قطع شد، میتوانید از آب داخل فلاشتانک توالت فرنگی (مخزن بالایی نه خود کاسه)، آبگرمکن و لولهها استفاده کنید. برای تصفیه آبی که به تمیز بودن آن شک دارید، اول آن را از یک پارچه نخی تمیز رد کنید تا گل و لای آن گرفته شود. بعد از آن، آب را حداقل ۳ دقیقه بجوشانید.
گرمایش و روشنایی بدون نیاز به برق
در محیطهای بسته و هنگام حملات هوایی، اصلاً شمع روشن نکنید؛ چون خطر آتشسوزی و نشت گاز وجود دارد. به جای آن از چراغقوههای الایدی (LED) و نورافکنهای خورشیدی استفاده کنید. برای گرم شدن در فصلهای سرد، لباسها را لایهلایه بپوشید و همگی در یک اتاق کوچک که خوب عایقبندی شده جمع شوید.
کمکهای اولیه و رسیدگی به مجروحان احتمالی
در زمان بمباران، خیابانها اصلاً امن نیستند و ممکن است آمبولانسها تا چند ساعت به شما نرسند. در اینجا، داشتن مهارتهای اولیه پزشکی میتواند مرز بین مرگ و زندگی یک فرد مجروح باشد.
وسایل ضروری در جعبه کمکهای اولیه جنگی
علاوه بر وسایل معمولی مثل چسب زخم و بتادین، جعبه شما باید وسایل پیشرفتهتری هم داشته باشد. بانداژهای فشاری، تورنیکت برای بند آوردن خونریزیهای شدید، پماد سوختگی، گاز استریل، قیچی پزشکی و قرصهای مسکن قوی از جمله این وسایل هستند.
کنترل خونریزی و سوختگی تا قبل از رسیدن اورژانس
اگر کسی دچار خونریزی شدیدی شد، بلافاصله یک پارچه تمیز را روی زخم بگذارید و محکم فشار دهید تا خونریزی بند بیاید. اگر دست یا پا خونریزی دارد و با فشار دادن بند نمیآید، یک تورنیکت را در ۵ سانتیمتری بالای زخم ببندید. برای درمان اولیه سوختگیها، محل سوختگی را با آب خنک (نه یخ) بشویید و روی آن را با یک گاز استریل خشک بپوشانید.
حفظ سلامت روان خانواده، بهخصوص کودکان در زمان جنگ
جنگ فقط به جسم ما آسیب نمیزند؛ بلکه روح و روان انسانها را هم به شدت درگیر میکند. حفظ روحیه اعضای خانواده یکی از مهمترین بخشهای مدیریت بحران است.
چطور اخبار را فیلتر و مدیریت کنیم؟
اگر مدام به اخبار بمباران گوش دهید و عکسهای ناراحتکننده را در شبکههای اجتماعی ببینید، استرستان به شدت بالا میرود. سعی کنید فقط روزی دو بار (صبح و شب) اخبار را از منابع معتبر و رسمی دنبال کنید. همچنین در حضور بچهها از بحثهای استرسزا و پیشبینیهای ناامیدکننده خودداری کنید.
ایجاد احساس امنیت روانی در پناهگاه
برای اینکه فضای پناهگاه برای بچهها قابل تحملتر شود، چند اسباببازی کوچک، کتاب داستان یا بازی فکری با خودتان ببرید. بغل کردن کودکان، صحبت کردن با صدای آرام و دادن امیدواریهای مثبت (حتی اگر خودتان هم ترسیدهاید) میتواند به آنها احساس امنیت بدهد.
نکات امنیتی و سایبری در زمان بحرانهای ملی
در زمان جنگ، علاوه بر حملههای فیزیکی، زیرساختهای اینترنتی کشور هم هدف حملات سایبری قرار میگیرند. در این شرایط، بازار کلاهبرداری و شایعهپراکنی خیلی داغ میشود.
مقابله با شایعات و اخبار جعلی
گاهی اوقات شایعات میتوانند از بمب هم خطرناکتر باشند. دشمنان معمولاً از طریق شبکههای اجتماعی، اخبار دروغی درباره سقوط شهرها یا تمام شدن غذا پخش میکنند تا بین مردم هرجومرج ایجاد کنند. هرگز به اخباری که منبع رسمی ندارند اعتماد نکنید و آنها را برای دیگران هم نفرستید.
محافظت از اطلاعات و اسناد دیجیتال
یک کپی از مدارک مهمتان را روی یک فلش مموری رمزگذاری شده نگه دارید. همچنین برای حسابهای بانکی و شبکههای اجتماعی خود، حتماً تایید دومرحلهای را فعال کنید. این کار باعث میشود تا در زمان قطعی اینترنت یا حملات سایبری، اطلاعات مهم شما هک نشود.
کارهایی که باید بعد از تمام شدن بمباران انجام دهیم
وقتی آژیر سفید یا صدای پایان حمله را شنیدید، نباید سریع و بدون احتیاط از پناهگاه بیرون بیایید. خطرات ثانویه هنوز هم در کمین شما هستند.
بیرون آمدن امن از پناهگاه
قبل از اینکه کلید برق را بزنید یا شعلهای روشن کنید، حتماً محیط را با بو کشیدن بررسی کنید تا مطمئن شوید گاز نشتی ندارد. اگر بوی گاز به مشامتان رسید، بلافاصله شیر اصلی گاز را ببندید و سریعاً از ساختمان خارج شوید.
نزدیک نشدن به آوار و بمبهای عملنکرده
اگر ساختمان شما یا همسایهها آسیب دیده، اصلاً به دیوارهایی که ترک خوردهاند یا سقفهایی که در حال ریختن هستند نزدیک نشوید. علاوه بر این، اگر در خیابان اشیای فلزی عجیب، پوکه بمب یا پهپادهای سقوط کرده را دیدید، به هیچوجه به آنها دست نزنید. ممکن است اینها مهمات عملنکرده باشند و با یک حرکت کوچک منفجر شوند.
کلام آخر
جنگ پدیدهای بیرحم است که نمیتوان آن را پیشبینی کرد؛ اما انسانهای آگاه و دانا همیشه راهی برای زنده ماندن پیدا میکنند. همانطور که در این مقاله بررسی کردیم، اگر بپرسید اقدامات لازم در زمان جنگ چیست و چگونه جان خود و خانواده را حفظ کنیم؟ جواب در سه کلمه خلاصه میشود: پیشبینی، حفظ خونسردی و اقدام سریع. آماده کردن کیف نجات، ایمن کردن خانه، یاد گرفتن کمکهای اولیه و حفظ روحیه، درست مثل سپرهایی هستند که در این بحران از شما محافظت میکنند.
همین امروز یک جلسه کوتاه با خانوادهتان بگذارید، جاهای امن خانه را مشخص کنید و لیست وسایل کیف اضطراری را چک کنید. راستی، آیا شما کیف نجات خانوادهتان را آماده کردهاید؟ خوشحال میشویم اگر نظرات و تجربیات خودتان را در بخش دیدگاهها با ما و بقیه خوانندگان به اشتراک بگذارید تا در این شرایط سخت، همه بتوانیم به هم کمک کنیم.
سوالات متداول
هنگام بمباران، امنترین جای آپارتمان کجاست؟
راهروهای وسط خانه که پنجره ندارند، زیرزمینها، موتورخانههایی که مواد آتشزا ندارند و زیر چارچوب درهای فلزی محکم، بهترین جاها برای پناه گرفتن هستند. یادتان باشد که حتماً از شیشهها و دیوارهای بیرونی ساختمان فاصله بگیرید.
داخل کیف نجات جنگی چه خوراکیهایی بگذاریم؟
غذاهایی که کالری بالایی دارند، خشک هستند و زود خراب نمیشوند، بهترین انتخاباند. انواع کنسروها (که نیازی به پختن ندارند)، مغزها، خرما، بیسکویتهای سبوسدار و شکلات تلخ گزینههای بسیار خوبی محسوب میشوند.
وقتی موبایل و اینترنت قطع میشود، چطور اخبار را پیگیری کنیم؟
بهترین راه برای شنیدن هشدارهای آژیر قرمز و اخبار سراسری در زمان قطعی شبکههای موبایل، داشتن یک رادیوی کوچک باتریخور یا هندلی است.
اگر در ماشین بودیم و آژیر کشیده شد چه کار کنیم؟
ماشین را سریعاً کنار خیابان پارک کنید. حواستان باشد که از ساختمانهای بلند، پلها و پمپبنزینها دور باشید. از ماشین پیاده شوید، در یک جوی آب یا پشت یک مانع بتنی روی زمین بخوابید و دستهایتان را روی سرتان بگذارید.
