آشنایی با بیماری‌های عفونی جدید و راه‌های پیشگیری در سفر

در دنیای امروز که سفرهای بین‌المللی و تعاملات جهانی به‌شدت افزایش یافته، بیماری‌های عفونی جدیدو از نو فعال شده به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های سلامت جهانی تبدیل شده‌اند. این بیماری‌ها با سرعت بالا، درمان‌های محدود و پیامدهای اجتماعی و اقتصادی جدی همراه هستند. از ویروس کرونا گرفته تا مالاریا و تب دنگی، شناخت و پیشگیری از این بیماری‌ها اهمیت حیاتی دارد. در این مقاله با انواع بیماری‌های جدید، دلایل شیوع، تهدیدات سفرهای خارجی و راه‌های پیشگیری آشنا می‌شویم تا سلامت خود و دیگران را در برابر بیماری‌های واگیردار جدید حفظ کنیم.

بیماری‌های عفونی جدید چیستند و چرا باید آن‌ها را جدی گرفت؟

بیماری‌های عفونی جدید (Emerging Infectious Diseases) به دسته‌ای از بیماری‌های واگیردار گفته می‌شود که به دلایل مختلف، تهدیدی جدی برای سلامت عمومی به شمار می‌روند. این بیماری‌ها معمولاً یکی از شرایط زیر را دارند:

·       بیماری‌های جدید و ناشناخته که برای نخستین‌بار در انسان شناسایی شده‌اند.

·       بیماری‌های شناخته‌شده‌ای که اکنون با سرعت بیشتری در حال گسترش‌اند؛ چه از نظر تعداد موارد ابتلا و چه از نظر مناطق جغرافیایی درگیر.

·       بیماری‌های مقاوم و مزمن که هنوز روش مؤثری برای کنترل یا ریشه‌کنی آن‌ها وجود ندارد.

چرا شناخت بیماری‌های جدید اهمیت دارد؟

با توجه به جهانی شدن، تغییرات اقلیمی، افزایش سفرهای بین‌المللی و تعاملات گسترده انسانی با حیات‌وحش، احتمال ظهور و گسترش بیماری‌های عفونی جدید بیشتر از گذشته شده است. این بیماری‌ها معمولاً گسترش سریع، درمان‌های محدود و تأثیرات اقتصادی و اجتماعی شدید دارند.

نمونه‌هایی از بیماری‌های عفونی جدید

در ادامه به برخی از بیماری‌های جدید معروف و پرخطر اشاره می‌کنیم:

·       کروناویروس‌ها: مانند کووید-۱۹ (COVID-19)، سارس (SARS) و مرس (MERS)

·       HIV: ویروسی که باعث بیماری ایدز می‌شود و هنوز درمان قطعی ندارد

·       بیماری لایم (Lyme disease):بیماری باکتریایی که توسط کنه منتقل می‌شود

·       اشرشیا کلی: نوعی باکتری خطرناک که می‌تواند باعث مسمومیت غذایی شدید شود

·       ویروس هانتا(Hantavirus): منتقل‌شده از جوندگان و عامل بیماری‌های تنفسی

·       تب دنگی(Dengue fever):منتقل‌شده توسط پشه و رایج در مناطق گرمسیری

·       ویروس نیل غربی(West Nile virus): ویروسی که از طریق نیش پشه منتقل می‌شود

·       ویروس زیکا(Zika virus):بیماری ویروسی با علائمی شبیه آنفلوآنزا که می‌تواند عوارض جدی برای جنین ایجاد کند

راه‌های پیشگیری و مقابله با بیماری‌های جدید

برای کاهش خطر گسترش بیماری‌های عفونی جدید، رعایت موارد زیر ضروری است:

·       رعایت بهداشت فردی و عمومی

·       واکسیناسیون در صورت وجود واکسن مؤثر

·       پرهیز از تماس با حیوانات وحشی یا ناقل

·       توجه به هشدارهای نظام‌های سلامت جهانی مانند سازمان بهداشت جهانی (WHO)

بیماری‌های عفونی از نو فعال‌شده چیستند و چرا باید آن‌ها را جدی بگیریم؟

بیماری‌های عفونی از نو فعال‌شده (Reemerging Infectious Diseases) به بیماری‌هایی گفته می‌شود که در گذشته کنترل یا ریشه‌کنی شده بودند، اما اکنون به دلایل مختلف، دوباره شیوع پیدا کرده‌اند. این نوع بیماری‌ها یکی از نگرانی‌های مهم در حوزه بهداشت جهانی هستند؛ چراکه نشان‌دهنده ضعف یا اختلال در سیستم‌های پیشگیری و درمان‌اند.

علائم از نو فعال‌ شدن بیماری‌های عفونی

دلایل متعددی وجود دارد که باعث بازگشت دوباره بیماری‌های واگیردار می‌شود، از جمله:

·       کاهش پوشش واکسیناسیون عمومی: کاهش نرخ واکسیناسیون یا نگهداری نادرست واکسن‌ها می‌تواند منجر به بازگشت بیماری‌هایی مانند سرخک شود.

·       مقاومت دارویی: مصرف بیش از حد و نادرست آنتی‌بیوتیک‌ها، زمینه‌ساز ایجاد باکتری‌ها و ویروس‌های مقاوم به دارو شده است؛ مانند سل مقاوم به دارو.

·       ظهور سویه‌های جدید و مقاوم از عوامل بیماری‌زا که در برابر درمان‌های رایج اثربخش نیستند.

·       تغییرات رفتاری و اجتماعی مانند مهاجرت، جنگ، یا عدم دسترسی به خدمات بهداشتی، می‌توانند روند کنترل بیماری را مختل کنند.

مثال‌هایی از بیماری‌های عفونی از نو فعال‌شده

برخی از شناخته‌شده‌ترین بیماری‌هایی که دوباره در حال گسترش هستند عبارتند از:

·       مالاریا: بیماری انگلی منتقل‌شده توسط پشه که در برخی مناطق دوباره شیوع یافته است.

·       سل(Tuberculosis):به‌ویژه نوع مقاوم به دارو که در سال‌های اخیر رو به افزایش است.

·       وبا(Cholera):به‌دلیل کمبود آب سالم و بهداشت در مناطق آسیب‌پذیر

·       سیاه‌سرفه(Pertussis):بیماری تنفسی که با کاهش واکسیناسیون در برخی جوامع بازگشته است.

·       آنفلوآنزا(Influenza):با جهش‌های مکرر ویروس، هرسال نگرانی‌هایی برای شیوع آن وجود دارد.

·       بیماری پنوموکوکی(Pneumococcal disease):که می‌تواند باعث عفونت‌های شدید ریوی شود.

·       سوزاک(Gonorrhea):یکی از بیماری‌های مقاربتی که با مقاومت دارویی مواجه شده است.

نکات مهم برای مسافران بین‌المللی

اگر قصد سفر به کشورهای دیگر را دارید، بسیار مهم است که:

·       از وضعیت بهداشتی مقصد مطلع شوید.

·       واکسن‌های لازم را دریافت کنید.

·       با پزشک خود مشورت کنید تا نسبت به خطرات احتمالی و نحوه پیشگیری، اطلاعات لازم را کسب کنید.

برخی از بیماری‌هایی که در ایران یا دیگر کشورهای توسعه‌یافته کنترل شده‌اند، ممکن است در کشورهای دیگر همچنان فعال باشند.

کسانی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی نوظهور هستند

بیماری‌های عفونی نوظهور می‌توانند هر فردی را تحت تاثیر قرار دهند، اما مسافران بین‌المللی به‌ویژه در معرض خطر بیشتری هستند. افرادی که به کشورهای دیگر سفر می‌کنند، ممکن است با بیماری‌هایی روبرو شوند که در کشورهایی مانند ایران یا ایالات متحده چندان شایع نیستند. این خطر زمانی افزایش می‌یابد که فرد در کشوری بیمار شود که امکانات درمانی محدود دارد. به همین دلیل، آگاهی از خطرات بهداشتی کشور مقصد و انجام اقدامات پیشگیرانه مانند واکسیناسیون و رعایت نکات بهداشتی ضروری است. آگاهی از این خطرات می‌تواند به حفظ سلامت مسافران کمک کند.

چرا بیماری‌های عفونی مرتبط با سفر در حال افزایش هستند؟

افزایش سفرهای جهانی یکی از دلایل اصلی شیوع دوباره بیماری‌های عفونی است که قبلاً در برخی کشورها نادر بوده‌اند. با گسترش سفرهای بین‌المللی، افراد به مناطقی سفر می‌کنند که خدمات درمانی کافی ندارند و می‌توانند میزبان بیماری‌های ناشناخته باشند. بسیاری از مسافران از خطرات بهداشتی مقصد خود آگاهی ندارند و اقدامات پیشگیرانه مانند واکسیناسیون را انجام نمی‌دهند. همچنین، عفونت‌های جدید که پیش از این محدود به مناطق خاص بودند، به سرعت در حال گسترش به دیگر نقاط جهان هستند.

چگونه مسافران می‌توانند خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی را کاهش دهند؟

سفر به خارج از کشور می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های عفونی را افزایش دهد، اما با رعایت نکات پیشگیرانه می‌توان این خطر را به طور قابل توجهی کاهش داد:

1.    اطلاعات بهداشتی سفر را زودتر جمع‌آوری کنید
حتی اگر قبلاً به مقصد سفر کرده‌اید، شرایط بهداشتی ممکن است تغییر کند. پیش از سفر، درباره خطرات بهداشتی خاص کشور مقصد اطلاعات کسب کنید.

2.    با پزشک متخصص مشورت کنید
حداقل ۴ تا ۶ هفته قبل از سفر با یک متخصص پزشکی سفر یا ارائه‌دهنده خدمات بهداشتی مشورت کنید تا واکسن‌ها و داروهای مورد نیاز خود را دریافت کنید.

3.    واکسیناسیون‌های لازم را انجام دهید
اطمینان حاصل کنید که واکسن‌های معمول شما، از جمله واکسن آنفلوآنزا، به‌روز هستند.

4.    داروهای پیشگیرانه تجویز شده را مصرف کنید
برخی از بیماری‌ها، مانند مالاریا، نیاز به داروهای پیشگیرانه دارند. طبق دستور پزشک داروها را به موقع مصرف کنید.

5.    کیف کمک‌های اولیه مسافر آماده کنید
یک کیت کمک‌های اولیه شامل داروها و لوازم بهداشتی مورد نیاز را برای مدت زمان سفر خود آماده کنید.

6.    برای پیشگیری از COVID-19 اقدامات حفاظتی انجام دهید
ماسک، ضدعفونی‌کننده دست و تجهیزات حفاظتی مانند شیلد و دستکش را همراه داشته باشید.

7.    خدمات پزشکی اضطراری مقصد را بررسی کنید
پیش از سفر، از خدمات پزشکی در کشور مقصد و پوشش بیمه سلامت خود مطلع شوید.

8.    پس از بازگشت از سفر، علائم بیماری را جدی بگیرید
در صورت بروز علائم بیماری مانند تب یا اسهال، بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید و محل سفر خود را اعلام کنید.

کلام آخر

در دنیای امروز، شناخت بیماری‌های عفونی نوظهور به یک ضرورت تبدیل شده است. افزایش سفرهای بین‌المللی، تغییرات اقلیمی و تعاملات گسترده انسانی با حیات‌وحش، احتمال شیوع بیماری‌های واگیردار را بالا برده‌اند. با رعایت اصول بهداشتی، انجام واکسیناسیون، و آگاهی از خطرات بهداشتی مقصد، می‌توان از انتقال این بیماری‌ها جلوگیری کرد. پیشگیری از بیماری‌های عفونی نوظهور، تضمینی برای حفظ سلامت فردی و امنیت سلامت جهانی است. برای کاهش خطر بیماری‌های مرتبط با سفر، مسئولانه سفر کنید و اطلاعات بهداشتی خود را به‌روز نگه دارید.