مرادبیگ وقتی وارد قصه میشود، مردی نیست که بتوان بهسادگی دوستش داشت. تفنگ دارد، راهزن است و سالها با زور و خشونت زندگی کرده. چند قسمت بعد اما همین مرد در موقعیتی قرار میگیرد که مجبور است شیوه دیگری از زندگی را ببیند؛ دنیایی که در آن احترام را با تفنگ به دست نمیآورند و آدمها بدون معامله از یک غریبه زخمی مراقبت میکنند.
تمام قدرت «روزی روزگاری» در همین فاصله میان دو مرادبیگ نهفته است.
امرالله احمدجو داستانی ساخته که ظاهراً درباره راهزنان، درگیری، اسب و بیابان است، اما هرچه جلوتر میرویم معلوم میشود موضوع اصلی آن چیز دیگری است: آیا آدمی که سالها با خشونت زندگی کرده واقعاً میتواند تغییر کند؟
«روزی روزگاری» با بازی خسرو شکیبایی، محمود پاکنیت، ژاله علو، محمد فیلی، شهره سلطانی، حسین پناهی، گوهر خیراندیش، پرویز پورحسینی و گروهی از بازیگران شناختهشده تلویزیون ساخته شد. فیلمنامه و کارگردانی نیز هر دو بر عهده امرالله احمدجو بود و موسیقی ماندگار مجموعه را فرهاد فخرالدینی ساخت.
بیش از سه دهه پس از نخستین پخش، شاید جلوههای فنی سریال متعلق به دوران دیگری به نظر برسند؛ اما قصه مرادبیگ هنوز کهنه نشده است. دلیلش هم ساده است: «روزی روزگاری» بیش از آنکه درباره گذشته باشد، درباره ماهیت انسان است.
سریال روزی روزگاری در یک نگاه
| مشخصات | اطلاعات |
|---|---|
| نام مجموعه | روزی روزگاری |
| نویسنده و کارگردان | امرالله احمدجو |
| تهیهکننده | بهروز خوشرزم |
| سال تولید | ۱۳۷۰ |
| نخستین پخش | اوایل دهه ۱۳۷۰ |
| شبکه | شبکه یک سیما |
| ژانر | درام، تاریخی، ماجراجویی |
| شخصیت اصلی | مرادبیگ |
| بازیگر مرادبیگ | خسرو شکیبایی |
| بازیگر حسامبیگ | محمود پاکنیت |
| بازیگر خاله لیلا | ژاله علو |
| آهنگساز | فرهاد فخرالدینی |
| محور داستان | تحول یک راهزن پس از آشنایی با شیوهای متفاوت از زندگی |
امرالله احمدجو گفته است نگارش فیلمنامه این مجموعه حدود یک سال و سه ماه طول کشید و ساخت آن نیز پروژهای چندماهه بود. او حتی طبیعت و بیابان محل تصویربرداری را یکی از مهمترین عناصر سریال میدانست؛ به اندازهای که از آن بهعنوان یکی از شخصیتهای اصلی اثر یاد کرده است.
داستان سریال روزی روزگاری چیست؟
داستان با رقابت دو گروه راهزن آغاز میشود.
مرادبیگ و حسامبیگ دو سرکردهای هستند که هرکدام گروه و قلمرو خود را دارند. اختلاف میان آنها در نهایت به درگیری میانجامد و مرادبیگ بهشدت زخمی میشود.
در شرایطی که شاید انتظار داشته باشیم قصه به یک داستان انتقامی تبدیل شود، مسیر روایت ناگهان تغییر میکند.
مرادبیگ زخمی به دست خانوادهای روستایی میافتد.
آنها نه دشمنش هستند، نه از گذشتهاش سودی میبرند و نه حتی دلیل محکمی برای کمک کردن به او دارند. با این حال از او مراقبت میکنند.
همین اتفاق ساده نقطه آغاز دگرگونی شخصیت اصلی است.
مرادبیگ کمکم با نوعی زندگی آشنا میشود که اساسش با جهان خودش تفاوت دارد. در دنیای او احترام از قدرت میآید؛ در اینجا احترام نتیجه رفتار است. در دنیای او اعتماد تقریباً وجود ندارد؛ در زندگی روستاییانی که نجاتش دادهاند، اعتماد بخشی عادی از رابطه انسانهاست.
تغییر او هم ناگهانی نیست.
احمدجو شخصیتش را یکشبه از راهزن به قدیس تبدیل نمیکند. گذشته بارها بازمیگردد و مرادبیگ مجبور میشود میان عادتهای قبلی و چیزی که تازه کشف کرده انتخاب کند.
همین تدریجی بودن، مهمترین دلیل باورپذیری تحول اوست.
مرادبیگ؛ چرا یکی از بهترین شخصیتهای تلویزیون ایران است؟
شخصیتهایی که قرار است «توبه کنند» همیشه در معرض یک خطر بزرگ هستند: تحولشان میتواند شعاری شود.
«روزی روزگاری» تا حد زیادی از این دام فرار میکند.
مرادبیگ به این دلیل تغییر نمیکند که ناگهان کسی برایش سخنرانی اخلاقی میکند. او ابتدا تجربهای متفاوت از زندگی پیدا میکند.
سالها قدرت برایش یعنی توانایی ترساندن دیگران.
بعد آدمهایی را میبیند که بدون ترسیدن از او، کمکش میکنند.
این مواجهه پایههای ذهنی مرادبیگ را آرامآرام تغییر میدهد.
او برای نخستین بار با این سؤال روبهرو میشود که شاید شیوهای که تمام عمرش بر اساس آن زندگی کرده، تنها روش ممکن نباشد.
و اینجاست که شخصیت از یک راهزن کلیشهای جدا میشود.
مرادبیگ نمیخواهد فقط زنده بماند؛ کمکم باید تصمیم بگیرد چه جور آدمی میخواهد باشد.
خسرو شکیبایی و مرادبیگ؛ بازیای متفاوت از هامون
نقش مرادبیگ یکی از جالبترین انتخابهای کارنامه خسرو شکیبایی است.
بخش بزرگی از مخاطبان او را با شخصیتهایی عصبی، پرگفتوگو، روشنفکر یا پر از تلاطم درونی به یاد میآورند. اما مرادبیگ چیز دیگری است.
اینجا شکیبایی بخش مهمی از شخصیت را با:
- نگاه
- مکث
- سکوت
- حالت بدن
- نحوه نشستن روی اسب
- لحن کوتاه و محکم
میسازد.
جالبتر اینکه امرالله احمدجو در ابتدا نقش مرادبیگ را برای خسرو شکیبایی ننوشته بود.
او بعدها گفته است گزینه اولیهاش برای این شخصیت جمشید هاشمپور بود؛ انتخابی که با توجه به تصویر سینمایی هاشمپور از قهرمانان خشن و اکشن، کاملاً قابل درک است. پس از نرسیدن به توافق، خسرو شکیبایی به پروژه آمد.
امروز تصور مرادبیگ بدون شکیبایی سخت است.
این اتفاق از آن انتخابهایی است که شاید در ابتدا جایگزین به نظر برسد، اما در نهایت به یکی از مهمترین نقاط قوت اثر تبدیل میشود.
شکیبایی هم قدرت یک راهزن را دارد و هم آسیبپذیری مردی را که ناگهان تمام باورهای قبلیاش زیر سؤال رفته است.
خاله لیلا؛ کسی که مرادبیگ را با زور تغییر نمیدهد
اگر مرادبیگ محور داستان باشد، خاله لیلا یکی از مهمترین نیروهای تحول اوست.
ژاله علو شخصیتی میسازد که قدرتش درست در نقطه مقابل قدرت مرادبیگ قرار دارد.
مرادبیگ تفنگ دارد.
خاله لیلا شخصیت دارد.
او برای کنترل دیگران نیازی به تهدید ندارد. احترامش از رفتارش میآید و همین برای مرادبیگ تجربهای تازه است.
نکته هوشمندانه شخصیت خاله لیلا این است که تلاش نمیکند با سخنرانیهای طولانی مرادبیگ را اصلاح کند.
او زندگی خودش را میکند.
رفتار او و آدمهای اطرافش به مرادبیگ نشان میدهد زندگی میتواند شکل دیگری هم داشته باشد.
به همین دلیل تحول مرادبیگ بیشتر نتیجه دیدن و تجربه کردن است تا شنیدن نصیحت.
مرادبیگ و حسامبیگ؛ دو راهزن، دو سرنوشت
شاید مهمترین ابزار احمدجو برای نشان دادن تغییر مرادبیگ، شخصیت حسامبیگ باشد.
هر دو راهزن هستند.
هر دو با خشونت آشنا هستند.
هر دو در جهانی تقریباً مشابه زندگی کردهاند.
اما فقط یکی از آنها تغییر میکند.
محمود پاکنیت در نقش حسامبیگ شخصیتی میسازد که میتواند تصویری از آینده احتمالی مرادبیگ باشد؛ اینکه اگر هیچ اتفاقی مسیر زندگی او را تغییر نمیداد، شاید سالها بعد همچنان همان راهزن سابق باقی میماند.
این تقابل یکی از نکات مهم فیلمنامه است.
«روزی روزگاری» نمیگوید شرایط بهتنهایی انسان را تعیین میکنند. دو آدم ممکن است زندگی مشابهی داشته باشند اما در برابر فرصت تغییر، تصمیمهای متفاوتی بگیرند.
حسامبیگ برای همین فقط «آدم بد داستان» نیست.
او آینه مرادبیگ است.
آیا هر انسانی قابلیت تغییر دارد؟
این سؤال تقریباً در مرکز سریال قرار گرفته است.
پاسخ «روزی روزگاری» خوشبینانه است، اما سادهلوحانه نیست.
سریال نمیگوید هر آدمی خودبهخود بهتر میشود.
مرادبیگ فرصت تغییر پیدا میکند، اما باید آن را بپذیرد.
بعضی شخصیتها چنین فرصتی را پیدا میکنند و از آن استفاده نمیکنند.
همین مسئله باعث میشود دگرگونی مرادبیگ اهمیت بیشتری پیدا کند.
او محصول معجزه نیست؛ نتیجه مجموعهای از تجربهها و تصمیمهاست.
شاید به همین دلیل سریال بعد از گذشت سالها هنوز قابل ارتباط باشد.
زندگی بیشتر آدمها احتمالاً شباهتی به زندگی راهزنان ندارد، اما سؤال مرادبیگ عمومی است:
آیا گذشته، آینده ما را برای همیشه تعیین میکند؟
روزی روزگاری میگوید نه.
اما تغییر هزینه دارد.
چرا بیابان در روزی روزگاری اینقدر مهم است؟
بیشتر مجموعههای تلویزیونی از لوکیشن بهعنوان پسزمینه استفاده میکنند.
در «روزی روزگاری»، طبیعت بخشی از داستان است.
امرالله احمدجو خودش گفته بود دلبستگی شخصی عمیقی به بیابانی داشته که سریال در آن ساخته شد و حتی آن را شخصیت اصلی مجموعه میدانست.
این تعبیر چندان اغراقآمیز نیست.
بیابان تقریباً همهجا حضور دارد.
وسیع است، خلوت است و آدمها در برابر آن کوچک دیده میشوند.
برای راهزنان، بیابان قلمرو است.
برای مسافران، خطر است.
برای روستاییان، بخشی از زندگی است.
و برای مرادبیگ، بهتدریج تبدیل به فضایی میشود که میان زندگی گذشته و زندگی تازهاش قرار گرفته است.
سریال بدون این طبیعت احتمالاً بخش بزرگی از شخصیت خود را از دست میداد.
لوکیشنهای طبیعی؛ مزیتی که هنوز جواب میدهد
یکی از دلایلی که تصاویر «روزی روزگاری» نسبتاً خوب پیر شدهاند، استفاده گسترده از فضای واقعی است.
بهجای اینکه تمام داستان در مجموعهای از دکورهای استودیویی اتفاق بیفتد، شخصیتها واقعاً در طبیعت حرکت میکنند.
اسبها در بیابان میتازند.
گردوخاک واقعی است.
فاصلهها احساس میشوند.
آفتاب و خشکی محیط بخشی از تصویر هستند.
همین موضوع به سریال کیفیتی میدهد که حتی با محدودیت تجهیزات تصویربرداری آن دوران، هنوز قابل لمس است.
بعضی تصاویر ممکن است از نظر وضوح با استانداردهای امروز فاصله داشته باشند، اما محیط مصنوعی به نظر نمیرسد.
موسیقی روزی روزگاری؛ وقتی صدای اسب بخشی از هویت سریال شد
حتی کسانی که جزئیات داستان سریال را فراموش کردهاند ممکن است موسیقی «روزی روزگاری» را به خاطر بیاورند.
آهنگسازی مجموعه را فرهاد فخرالدینی انجام داد.
موسیقی تیتراژ همراه با تصویر اسبی که در بیابان حرکت میکند، یکی از شناختهشدهترین تصاویر تلویزیونی آن دوره را ساخت.
فخرالدینی درباره ساخت موسیقی سریال توضیح داده که سادگی ملودی عامدانه بوده است؛ موسیقی قرار نبود با پیچیدگی زیاد بر تصویر غلبه کند، بلکه باید با فضای ساده و طبیعی داستان هماهنگ میشد.
همین انتخاب جواب داده است.
موسیقی از همان چند ثانیه نخست ما را وارد جغرافیای سریال میکند.
احساس حرکت، بیابان، انتظار و حتی اندکی تنهایی در آن وجود دارد.
در «روزی روزگاری»، موسیقی فقط همراه داستان نیست؛ بخشی از خاطرهای است که سریال در ذهن مخاطب ساخته است.
آن اسب معروف تیتراژ از کجا آمد؟
تیتراژ آغازین یکی از بهیادماندنیترین اجزای مجموعه است.
اسب در فضای باز میدود و موسیقی فرهاد فخرالدینی روی تصاویر شنیده میشود؛ ترکیبی ساده که به یکی از تصاویر نوستالژیک تلویزیون تبدیل شد.
اتفاقاً ماجرای ساخت این تیتراژ هم جالب است.
در روایتهای مربوط به تولید مجموعه گفته شده که ظاهر اسب برای رسیدن به تصویر موردنظر تغییر داده شد و رنگ حنایی آن نیز بخشی از طراحی تصویری تیتراژ بود.
اما اهمیت اسب فقط در خاطرهانگیز بودن تصویر نیست.
اسب کاملاً با جهان سریال هماهنگ است:
آزاد، بیقرار و در حرکت.
تقریباً شبیه خود مرادبیگ.
شخصیتهای فرعی؛ دلیل اینکه جهان سریال زنده است
اگر «روزی روزگاری» فقط مرادبیگ و حسامبیگ داشت، احتمالاً بسیار زود به داستانی یکخطی تبدیل میشد.
اما مجموعه پر از آدمهایی است که هرکدام خصوصیات مخصوص خودشان را دارند.
از جمله:
- خاله لیلا
- نسیمبیگ و بسیمبیگ
- معصومه
- گلآقا
- قدرت
- نایب
- قلیخان
- بازرگان
حضور بازیگرانی مانند ژاله علو، محمد فیلی، حسین پناهی، شهره سلطانی، گوهر خیراندیش، پرویز پورحسینی، جمشید لایق، جمشید اسماعیلخانی و منوچهر حامدی باعث شده حتی نقشهای فرعی نیز شخصیت داشته باشند.
یکی از ویژگیهای خوب سریال همین است که بسیاری از آدمها صرفاً برای جلو بردن داستان وارد صحنه نمیشوند.
آنها رفتار، لهجه، نگاه و جهان خودشان را دارند.
لهجهها؛ چرا مصنوعی به گوش نمیرسند؟
استفاده از لهجه در فیلم و سریال کار خطرناکی است.
اگر بازیگر نتواند آن را درست اجرا کند، شخصیت خیلی سریع مصنوعی و حتی کاریکاتوری میشود.
امرالله احمدجو به دلیل شناخت نزدیک از محیط و فرهنگ منطقه، روی این بخش تسلط داشت. او همچنین توضیح داده بود که برخی از بازیگران مجموعه اهل استان فارس یا مناطق نزدیک بودند و همین موضوع اجرای لهجهها را آسانتر کرده بود.
نتیجه این است که زبان محلی در «روزی روزگاری» بیشتر بخشی از شخصیتپردازی است تا وسیلهای برای شوخی.
این ویژگی به باورپذیری جهان سریال کمک زیادی کرده است.
روزی روزگاری سریال تاریخی است؟
بله و نه.
فضا، پوشش، شیوه سفر، مناسبات اجتماعی و حضور راهزنان ما را به دورهای قدیمی از تاریخ ایران میبرند.
اما «روزی روزگاری» مثل یک مجموعه زندگینامهای یا سیاسی قرار نیست واقعه تاریخی مشخصی را بازسازی کند.
تاریخ در اینجا بیشتر بستر داستان است.
احمدجو به دنبال روایت زندگی پادشاه یا سیاستمدار مشخصی نیست.
مرکز داستان آدمهای عادی، روستاییان و راهزنانی هستند که در گوشهای از کشور زندگی میکنند.
از این نظر مجموعه به وسترن شباهتهایی پیدا میکند؛ البته وسترنی که کاملاً در فرهنگ بومی ایران بازطراحی شده است.
آیا روزی روزگاری یک وسترن ایرانی است؟
این تعبیر چندان بیراه نیست.
بسیاری از عناصر آشنای وسترن در سریال وجود دارند:
- بیابانهای وسیع
- راهزنان
- گروههای رقیب
- اسب
- سلاح
- سفر
- قانون و بیقانونی
- شخصیت تنهای مرکزی
اما احمدجو این عناصر را مستقیماً از وسترن آمریکایی کپی نمیکند.
فرهنگ، روابط خانوادگی، نوع سخن گفتن، اخلاق و حتی منطق درگیریها کاملاً ایرانی هستند.
در نتیجه «روزی روزگاری» چیزی شبیه وسترن بومیشده ایرانی میشود.
همین ترکیب یکی از دلایلی است که سریال هویت منحصربهفردی دارد.
ریتم سریال؛ آرام اما هدفمند
اگر امروز برای نخستین بار «روزی روزگاری» را ببینید، احتمال دارد ریتم آن برایتان آرام باشد.
سریال برای نسلی ساخته شده که عادت تماشای آن با دوران پلتفرمها متفاوت بود.
قصه برای رسیدن به نقطه بعدی عجله نمیکند.
شخصیتها فرصت دارند حرف بزنند.
مناظر فرصت دارند دیده شوند.
حتی سکوتها بخشی از روایتاند.
این ویژگی ممکن است برای برخی مخاطبان امروزی نقطه ضعف باشد، اما حذف آن احتمالاً بخش بزرگی از روح اثر را از بین میبرد.
تحول مرادبیگ باید زمان ببرد.
اگر این شخصیت در دو قسمت تغییر میکرد، باورپذیر نبود.
مهمترین نقطه قوت فیلمنامه؛ تحول تدریجی
شاید بزرگترین موفقیت امرالله احمدجو همین باشد.
بسیاری از داستانهای اخلاقی نتیجه را از ابتدا اعلام میکنند و سپس تلاش میکنند شخصیت را به آن نتیجه برسانند.
اما در «روزی روزگاری» ما تغییر مرادبیگ را مرحلهبهمرحله میبینیم.
ابتدا فقط مجبور است در کنار آدمهای جدید بماند.
بعد رفتار آنها را میبیند.
سپس بخشی از باورهایش ترک برمیدارد.
و در نهایت زمانی میرسد که باید انتخاب کند.
این نوع شخصیتپردازی باعث میشود مخاطب به جای اینکه فقط «خبر تحول» را بشنود، آن را تجربه کند.
چرا حسامبیگ به اندازه مرادبیگ مهم است؟
بدون حسامبیگ تحول مرادبیگ کمتر دیده میشد.
حسامبیگ یادآوری دائمی گذشته است.
او نماینده جهانی است که مرادبیگ از آن آمده و هنوز کاملاً از آن جدا نشده است.
محمود پاکنیت شخصیت را صرفاً با عصبانیت بازی نمیکند.
حسامبیگ منطق خودش را دارد.
او در جهانی زندگی میکند که قدرت را از راه دیگری نمیشناسد.
به همین دلیل تقابل این دو شخصیت فقط جنگ دو راهزن نیست.
در نیمه عمیقتر داستان، تقابل دو انتخاب است.
یکی ادامه همان راه سابق.
یکی تلاش برای ساختن راهی تازه.
طنز در روزی روزگاری؛ چرا داستان سنگین نمیشود؟
یکی از هنرهای سریال این است که با وجود موضوع جدی، بیش از حد تلخ نمیشود.
شخصیتهای فرعی، روابط میان آدمها و برخی موقعیتها طنزی طبیعی ایجاد میکنند.
این طنز معمولاً از شوخیهای تحمیلی نمیآید.
رفتار شخصیتها و تفاوت جهانبینی آنها موقعیت خندهدار میسازد.
وجود همین لحظات کمک میکند روایت تحول و خشونت سنگین نشود.
«روزی روزگاری» میداند چه زمانی جدی باشد و چه زمانی اجازه دهد مخاطب لبخند بزند.
ضعفهای سریال روزی روزگاری
ماندگار بودن یک سریال به معنای بینقص بودن آن نیست.
ریتم برای مخاطب امروز کند است
مهمترین مسئله احتمالاً همین است.
بعضی سکانسها با معیار امروز طولانی هستند و اتفاقات داستان با سرعت بسیار کمتری رخ میدهند.
کیفیت فنی متعلق به دوره خودش است
تصویربرداری، کیفیت صدا و برخی صحنههای درگیری طبیعتاً با استاندارد تولیدات جدید قابل مقایسه نیستند.
برای لذت بردن از مجموعه باید این فاصله تاریخی را پذیرفت.
بعضی شخصیتهای فرعی میتوانستند عمیقتر باشند
با وجود تعداد زیاد شخصیتهای جذاب، تمرکز اصلی روی مرادبیگ است و برخی آدمهای فرعی فرصت محدودی برای رشد پیدا میکنند.
پیام اخلاقی در بعضی بخشها مستقیمتر میشود
سریال اغلب اخلاق را از طریق رفتار شخصیتها نشان میدهد؛ اما در بعضی قسمتها پیام خود را آشکارتر بیان میکند و کمی از ظرافت بخشهای بهترش فاصله میگیرد.
چرا روزی روزگاری هنوز ارزش دیدن دارد؟
چون مهمترین چیزی که سریال درباره آن حرف میزند قدیمی نشده است.
آدمها هنوز درباره تغییر کردن فکر میکنند.
هنوز گذشته میتواند کسی را تعقیب کند.
هنوز انتخاب میان انتقام و بخشش دشوار است.
هنوز گاهی برخورد با یک انسان متفاوت میتواند مسیر زندگی آدم دیگری را عوض کند.
فضای تاریخی و راهزنان فقط پوسته داستان هستند.
هسته اصلی «روزی روزگاری» درباره فرصت دوباره است.
و این موضوع تاریخ مصرف ندارد.
روزی روزگاری در میان سریالهای قدیمی ایرانی چه جایگاهی دارد؟
دهههای ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ دوره شکلگیری تعداد زیادی از سریالهایی بودند که بعدها بخشی از حافظه جمعی تلویزیون ایران شدند.
اما «روزی روزگاری» در این میان هویت متفاوتی داشت.
نه یک مجموعه شهری بود، نه یک درام خانوادگی معمول و نه یک روایت تاریخی درباره شخصیتهای مشهور.
قصهاش در بیابان میگذشت، قهرمانش یک راهزن بود و بخش بزرگی از جذابیتش را از طبیعت، فرهنگ محلی و شخصیتهایی میگرفت که کمتر شبیه آدمهای متداول سریالهای تلویزیونی بودند.
اگر میخواهید جایگاه این مجموعه را در کنار دیگر آثار ماندگار تلویزیون مقایسه کنید، فهرست بهترین سریالهای ایرانی از قدیم تا امروز تصویر کاملتری از سریالهای مهم چند دهه تلویزیون ایران ارائه میدهد.
روزی روزگاری در مقایسه با سریالهای امروز
سریالهای امروز دوربینهای بهتر، کیفیت تصویر بالاتر، امکانات فنی بیشتر و ریتم سریعتری دارند.
اما «روزی روزگاری» چیزی دارد که با تجهیزات بهتنهایی ساخته نمیشود:
اعتماد به شخصیتها.
مجموعه عجله ندارد دائم حادثه تازهای ایجاد کند.
گاهی فقط اجازه میدهد مخاطب کنار مرادبیگ بنشیند و تغییرات کوچک او را ببیند.
همین صبر روایی امروز کمیابتر شده است.
شاید اگر روزی روزگاری اکنون ساخته میشد، قسمتها کوتاهتر، درگیریها بیشتر و تدوین سریعتر میشد.
اما معلوم نیست در آن صورت تحول مرادبیگ همچنان همین اندازه اثرگذار باقی میماند.
بهترین بازی سریال متعلق به چه کسی است؟
انتخاب آسان نیست.
ژاله علو به خاله لیلا وقاری میدهد که شخصیت برای تأثیرگذاری روی مرادبیگ به آن نیاز دارد.
محمود پاکنیت حسامبیگ را به رقیبی باورپذیر تبدیل میکند.
محمد فیلی و سایر بازیگران فرعی نیز به فضای سریال جان میدهند.
اما مرکز همهچیز همچنان خسرو شکیبایی است.
اگر بازی او در نقش مرادبیگ باورپذیر نبود، کل ایده سریال از کار میافتاد.
مخاطب باید هم باور کند این مرد سالها راهزن خطرناکی بوده و هم قبول کند انسانی درون او وجود دارد که هنوز قابلیت تغییر دارد.
شکیبایی هر دو وجه را حفظ میکند.
امتیاز سریال روزی روزگاری
| بخش | امتیاز |
|---|---|
| داستان | ۹ از ۱۰ |
| شخصیتپردازی مرادبیگ | ۹.۵ از ۱۰ |
| بازیگری | ۹.۵ از ۱۰ |
| فضاسازی | ۹.۵ از ۱۰ |
| موسیقی | ۹.۵ از ۱۰ |
| دیالوگها | ۹ از ۱۰ |
| ریتم برای مخاطب امروز | ۸ از ۱۰ |
| ماندگاری | ۹.۵ از ۱۰ |
| امتیاز کلی دورجین | ۹.۲ از ۱۰ |
این امتیاز طبیعتاً یک ارزیابی تحلیلی است، نه معیار قطعی؛ اما جایگاه «روزی روزگاری» میان آثار ماندگار تلویزیون ایران دشوار است که نادیده گرفته شود.
جمعبندی؛ داستان راهزنی که دوباره انتخاب کرد
اگر «روزی روزگاری» فقط درباره درگیری مرادبیگ و حسامبیگ بود، احتمالاً امروز چیزی بیشتر از یک سریال ماجراجویانه قدیمی نبود.
آنچه مجموعه را ماندگار کرده، اتفاقی است که بعد از زخمی شدن مرادبیگ رخ میدهد.
مردی که تمام زندگیاش را با یک تعریف مشخص از قدرت ساخته، ناگهان وارد جهانی میشود که قواعد دیگری دارد.
هیچکس یکشبه او را اصلاح نمیکند.
هیچ معجزهای هم رخ نمیدهد.
مرادبیگ فقط فرصت پیدا میکند آدمهای دیگری را بشناسد، زندگی دیگری را ببیند و بعد انتخاب کند آیا میخواهد همان مرد سابق باقی بماند یا نه.
خسرو شکیبایی این تغییر را با یکی از متفاوتترین بازیهای کارنامهاش باورپذیر میکند. ژاله علو به خاله لیلا آرامش و اقتدار میدهد، محمود پاکنیت با حسامبیگ سمت دیگر این مسیر را نشان میدهد و موسیقی فرهاد فخرالدینی و بیابانهای گسترده، هویتی میسازند که بهسادگی از ذهن پاک نمیشود.
«روزی روزگاری» در نهایت داستان راهزنها نیست.
داستان انتخاب دوباره است.
اینکه شاید گذشته توضیح دهد چه کسی بودهایم، اما الزاماً تعیین نمیکند تا پایان چه کسی باقی بمانیم.
