آیا تا به حال احساس کردهاید که شغلتان خستهکننده، سخت یا طاقتفرساست؟ شاید از دست رئیستان شاکی باشید یا از حقوق کم گله کنید. اما باور کنید، پس از خواندن این مقاله، احتمالا عاشق میز کار و روزمرگیهایتان خواهید شد.
تاریخ بشریت پر از شغل های ترسناک و عجیب است که خوشبختانه با پیشرفت علم، تغییر قوانین و مدرن شدن جوامع، برای همیشه به زبالهدان تاریخ پیوستهاند. در گذشته، فقر و خرافات باعث میشد مردم برای زنده ماندن دست به کارهایی بزنند که حتی تصور آنها برای انسان امروزی تهوعآور و کابوسوار است.
فهرست مطالب
- ۱. دزدان جسد (The Resurrectionists): تجارت مرگ در تاریکی شب
- ۲. گناه خوار (The Sin Eater): ناهار با طعم نفرین
- ۳. جمعکننده زالو (The Leech Collector): طعمه زنده برای خونخواران
- ۴. بازرس طاعون (The Plague Searcher): پیشگامان مرگ
- ۵. موشگیرهای ویکتوریایی (The Rat Catcher): نبرد در فاضلاب
- نتیجهگیری: چرا باید شکرگزار باشیم؟
در این مقاله جامع، قرار است به دل تاریخ سفر کنیم و ۵ مورد از وحشتناکترین مشاغلی را که زمانی کاملاً عادی محسوب میشدند، بررسی کنیم. قول میدهم بعد از این مطلب، با نگاهی متفاوت به دنیای کار نگاه کنید.
۱. دزدان جسد (The Resurrectionists): تجارت مرگ در تاریکی شب
شاید فکر کنید دزدیدن جسد فقط مخصوص فیلمهای ترسناک هالیوودی است، اما در قرن ۱۸ و ۱۹ میلادی، بهویژه در بریتانیا و اسکاتلند، این یکی از شغل های ترسناک و عجیب در تاریخ بود که درآمد بسیار بالایی هم داشت. اما چرا کسی باید جسد بدزدد؟
نیاز علم پزشکی به اجساد تازه
در آن دوران، علم آناتومی و جراحی به سرعت در حال پیشرفت بود. دانشگاههای پزشکی برای آموزش دانشجویان نیاز مبرمی به جسد داشتند تا کالبدشکافی را تمرین کنند. اما قانون فقط اجازه میداد جسد جنایتکاران اعدام شده تشریح شود. تعداد اعدامیها کفاف تقاضای دانشگاهها را نمیداد. اینجا بود که "رستاخیز کنندگان" یا همان دزدان جسد وارد میدان شدند.
فرآیند هولناک کار
این افراد شبانه به گورستانها میرفتند، قبرهایی که تازه کنده شده بود را پیدا میکردند و با سرعت و سکوت، خاک را کنار میزدند. آنها معمولاً جسد را از تابوت بیرون میکشیدند، لباسهایش را دوباره در قبر میانداختند (چون دزدیدن لباس جرم سنگینتری نسبت به دزدیدن خودِ جسد داشت!) و پیکر بیجان را در گونی میچپاندند.
-
ریسک بالا: اگر گیر میافتادند، مردم خشمگین ممکن بود آنها را در جا بکشند.
-
بوی تعفن و بیماری: تماس مستقیم با اجساد در حال فساد، خطر ابتلا به بیماریهای کشنده را داشت.
-
جنایتهای برک و هیر: معروفترین دزدان جسد، ویلیام برک و ویلیام هیر بودند که وقتی جسد کم آوردند، شروع به قتل مردم زنده کردند تا جسد تازه بفروشند!
نکته: در نهایت با تصویب قانون آناتومی در سال ۱۸۳۲، راههای قانونی برای تهیه جسد باز شد و این شغل وحشتناک منسوخ گردید.
۲. گناه خوار (The Sin Eater): ناهار با طعم نفرین
تصور کنید شغل شما این باشد که به خانه کسی که تازه مرده بروید، بالای سر جنازه بنشینید و غذایی را بخورید که باور دارند گناهان آن مرحوم را جذب کرده است. "گناه خواری" یکی از عجیبترین رسوم و مشاغل در مناطق روستایی انگلستان، ولز و اسکاتلند بود.
فلسفه پشت این شغل عجیب
مردم باور داشتند که اگر کسی با گناهان پاک نشده از دنیا برود، روحش سرگردان خواهد شد. خانواده متوفی یک تکه نان و یک پیاله نوشیدنی روی سینه جنازه قرار میدادند. آنها معتقد بودند که گناهان فرد مرده وارد نان میشود. سپس "گناه خوار" را صدا میزدند.
انزوای اجتماعی و ترس
گناه خوار معمولاً فقیرترین و بدبختترین فرد روستا بود. او در ازای مبلغی ناچیز (شاید چند سکه) نان را میخورد و با این کار، گناهان مرده را به جان خودش میخرید.
-
طرد شدن از جامعه: مردم از گناه خواران میترسیدند. آنها را نجس و حامل هزاران گناه میدانستند.
-
زندگی در تنهایی: هیچکس با آنها صحبت نمیکرد و فقط وقتی کسی میمرد، سراغشان میرفتند.
-
فشار روانی: تصور کنید بار روانی حمل گناهان صدها نفر را بر دوش بکشید.
این شغل تا اوایل قرن بیستم در برخی نقاط دورافتاده دیده میشد اما با کمرنگ شدن خرافات، کاملاً ناپدید شد.
۳. جمعکننده زالو (The Leech Collector): طعمه زنده برای خونخواران
در زمانی که زالو درمانی نوشداروی هر دردی محسوب میشد، تقاضا برای زالو در اروپا سر به فلک کشید. پزشکان برای هر چیزی، از سردرد گرفته تا هیستری، زالو تجویز میکردند. اما این زالوها از کجا میآمدند؟ توسط افرادی که خودشان طعمه میشدند.
روش کار دردناک و چندشآور
جمعکنندگان زالو که اغلب زنان فقیر بودند، به برکهها و مردابهای کثیف میرفتند. آنها پاچههای شلوار یا دامن خود را بالا میزدند و ساعتها در آب میایستادند تا زالوها به پاهایشان بچسبند. وقتی زالوها سیر میشدند و بدنشان باد میکرد، آنها را جدا کرده و در جعبه میگذاشتند.
چرا این شغل خطرناک بود؟
-
از دست دادن خون: این افراد روزانه مقدار زیادی خون از دست میدادند و اغلب دچار کمخونی شدید و سرگیجه بودند.
-
عفونت: زخمهای باز در آبهای کثیف مرداب، منبع ایدهآلی برای عفونتهای مرگبار بود.
-
دستمزد پایین: با وجود این همه رنج، دستمزد آنها بسیار ناچیز بود.
خوشبختانه با پیشرفت علم پزشکی و کاهش استفاده افراطی از زالو (و البته پرورش مصنوعی آن)، شغل جمعکنندگی زالو به روش سنتی و انسانی منسوخ شد.
۴. بازرس طاعون (The Plague Searcher): پیشگامان مرگ
در دوران شیوع طاعون بزرگ در لندن (سال ۱۶۶۵)، شهر در وحشت مطلق بود. اما کسانی بودند که باید مستقیماً با این هیولا روبرو میشدند. بازرسان طاعون، که اغلب زنان مسن و فقیر بودند، وظیفه داشتند وارد خانهها شوند و تشخیص دهند که آیا ساکنان یا اجساد، نشانههای طاعون را دارند یا خیر.
وظایف و خطرات
وقتی کسی میمرد، کلیسا این زنان را میفرستاد تا جسد را معاینه کنند. آنها باید بدن برهنه مرده را برای پیدا کردن خیارکهای طاعونی (تورم غدد لنفاوی) وارسی میکردند.
-
خطر سرایت ۱۰۰ درصدی: آنها هیچ لباس محافظ یا ماسکی نداشتند. تماس مستقیم با جسد طاعونی یعنی حکم مرگ.
-
زندگی در قرنطینه: این افراد معمولاً مجبور بودند دور از بقیه زندگی کنند و چوبهای سفید بلندی در دست میگرفتند تا مردم از سر راهشان کنار بروند.
-
فساد و رشوه: گاهی خانوادهها به آنها رشوه میدادند تا علت مرگ را چیز دیگری اعلام کنند تا خانه و خانوادهشان قرنطینه نشود، که این کار باعث گسترش بیشتر بیماری میشد.
این شغل یکی از غمانگیزترین و ترسناک ترین مشاغل تاریخ بود که در آن فقر، انسان را مجبور به هماغوشی با مرگ میکرد.
۵. موشگیرهای ویکتوریایی (The Rat Catcher): نبرد در فاضلاب
شاید بگویید الان هم شرکتهای سمپاشی داریم، اما موشگیرهای دوران ملکه ویکتوریا داستان متفاوتی دارند. در آن زمان، لندن پر از موش بود و این حیوانات ناقل بیماری و ویرانگر محصولات بودند. موشگیرها قهرمانان کثیف شهر بودند.
میدان جنگ: فاضلابهای تاریک
موشگیرها باید وارد سیستم فاضلاب متعفن لندن میشدند یا در انبارهای تاریک کمین میکردند. آنها گاهی از سگهای آموزشدیده استفاده میکردند، اما اغلب مجبور بودند با دست خالی یا تلههای ابتدایی کار کنند.
-
گاز گرفتگی: موشهای فاضلاب بزرگ و تهاجمی بودند. یک گاز گرفتگی کوچک میتوانست منجر به عفونتهای کشنده مثل ویل (Weil's disease) شود.
-
محیط سمی: گازهای سمی فاضلاب همیشه جان آنها را تهدید میکرد.
-
لمس دائم آلودگی: آنها برای اثبات کارشان، اغلب موشهای مرده را دستهدسته با خود حمل میکردند یا حتی پوست آنها را میفروختند.
یکی از مشهورترین موشگیرها، "جک بلک" بود که لباس فرم مخصوص میپوشید و خودش را "موشگیر و نابودکننده ملکه" مینامید. با مدرن شدن سیستم بهداشتی و روشهای دفع آفات، این شغل به شکل سنتی و خطرناک خود از بین رفت.
عجیب ترین قوانین جهان؛ ۵۰ قانون باورنکردنی که اگر ندانید جریمه میشوید!
نگاهی به فرهنگ ایرانی: مشاغل سخت در تاریخ ما
در فرهنگ و تاریخ ایران نیز مشاغلی وجود داشتهاند که اگرچه شاید دقیقاً مشابه موارد بالا نباشند، اما سختی و ترس خاص خود را داشتند.
-
مردهشورهای قدیمی: در گذشته غسالخانهها مثل امروز مکانیزه و بهداشتی نبودند. غسالها در محیطهای تاریک و سرد، با آب قنات اجساد را میشستند و باورهای خرافی زیادی درباره آنها وجود داشت که باعث میشد مردم از آنها دوری کنند، در حالی که کاری بسیار شریف و واجب انجام میدادند.
-
میرغضب: کسانی که مجریان احکام خشن پادشاهان بودند و وظیفه شکنجه یا اعدام را بر عهده داشتند. چهرهای که همیشه با ترس و نفرت در جامعه شناخته میشد.
نتیجهگیری: چرا باید شکرگزار باشیم؟
مرور لیست شغل های ترسناک و عجیب در تاریخ به ما نشان میدهد که مفهوم "سختی کار" چقدر نسبی است. امروز اگر اینترنت قطع شود یا کولر دفتر کار نکند، عصبانی میشویم؛ اما قرنها پیش، اجداد ما برای زنده ماندن مجبور بودند با اجساد کشتی بگیرند، گناه بخورند یا غذای زالوها شوند.
از بین رفتن این مشاغل نشانه پیشرفت تمدن بشری است. علم، تکنولوژی و حقوق بشر دست به دست هم دادند تا انسان دیگر مجبور نباشد برای نان شب، کرامت و جان خود را اینگونه به خطر بیندازد. پس فردا صبح که سر کار میروید، لبخند بزنید؛ حداقل قرار نیست جسد کسی را از خاک بیرون بکشید!
نوبت شماست: کدام یک از این شغلها برای شما ترسناکتر بود؟ آیا شغلی قدیمی در فرهنگ خودمان میشناسید که جای آن در این لیست خالی باشد؟ حتماً در بخش نظرات برای ما بنویسید.
سوالات متداول
ترسناکترین شغل در بین این لیست کدام بود؟
انتخاب سخت است، اما "دزد جسد" به دلیل سر و کار داشتن با قبرستانهای تاریک و اجساد در حال تجزیه، و "گناه خوار" به دلیل فشار روانی و انزوای وحشتناک، در صدر لیست ترسناکترینها قرار میگیرند.
آیا شغل گناه خواری واقعیت داشته یا افسانه است؟
این شغل کاملاً واقعیت داشته است. اسناد تاریخی نشان میدهد که تا اوایل قرن بیستم، بهویژه در مناطق روستایی ولز و انگلستان، افرادی به عنوان گناه خوار فعالیت میکردند و حتی آخرین گناه خوار شناخته شده در سال ۱۹۰۶ درگذشت.
چرا شغل جمعکننده زالو از بین رفت؟
سه دلیل اصلی داشت: ۱. کشف روشهای مدرن پزشکی و کاهش محبوبیت زالو درمانی افراطی. ۲. کاهش شدید جمعیت زالوها در طبیعت به دلیل صید بیرویه. ۳. امکان پرورش زالو در محیطهای کنترل شده و بهداشتی بدون نیاز به بدن انسان.
آیا هنوز هم مشاغل مشابهی در دنیا وجود دارد؟
گرچه این مشاغل خاص منسوخ شدهاند، اما هنوز هم در برخی نقاط دنیا مشاغل بسیار سختی مثل "جمعکنندگان گوگرد از دهانه آتشفشان" یا "تمیزکنندگان فاضلاب بدون تجهیزات" وجود دارد که یادآور سختیهای دوران گذشته است.